Home > ईतिहास

प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले सय वर्ष अगाडिका युद्धबन्दी गोर्खाली सैनिकका लोकगाथाहरू प्रकाशन गर्ने

काठमाडौँ, २२ साउन । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले ‘युद्धबन्दी गोर्खाली सैनिकका लोकगाथाहरू’ प्रकाशित गर्ने भएको छ । आजभन्दा एक सय वर्ष अगाडि प्रथम विश्वयुद्धमा जर्मनीमा युद्धबन्दी बनाइएका गोर्खाली सैनिकहरूका आवाजमा रेकर्ड गरिएका लोकसामग्रीहरूको खोज–अन्वेषण गरी प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले उक्त लोकगाथा प्रकाशन गर्न लागेको हो । अस्ट्रियाको भियाना विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक डा. अलका आत्रेय चूडालद्वारा सङ्कलित तथा सम्पादित ती दुर्लभ लोकगाथाहरू आफ्नो विभागको संयोजनमा प्रकाशनमा ल्याउन लागिएको प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, साहित्य (बालसाहित्य र लोकवार्ता) विभागका प्रमुख प्राज्ञ डा. देवी नेपालले जानकारी गराउनुभयो । नेपालले भन्नुभयो– “आजभन्दा एक सय वर्ष अगाडि अर्थात् सन् १९१४ देखि १९१८ का बिचमा जर्मनीको बर्लिनदेखि ४० किमी टाढा रहेको बुनस्फोट सहरको हाल्बमोन्डलागर नामक क्याम्पमा

Read More

नेपाली राजनैतिक ईतिहासमा जनयोद्धा रामप्रसाद राईका चार प्रमुख योगदानहरु

भोगीराज चाम्लिङ रामप्रसाद राईको बारेमा हामी सबै परिचित छौं । उहाँको बारेमा धेरै भनिरहनु जरुरी छैन । उहाँको व्यक्तिगत जीवन, राजनीतिक संघर्षका कुरामा प्रवेश नगरीकन म सिधै उहाँका योगदानहरु के के हुन् जुन योगदानले उहाँलाई राष्ट्रिय विभूति घोषणा गर्न सकिन्छ भनेर तीन/चारवटा कुरा राख्छु । मैले रामप्रसाद राईले यो देशका लागि चारवटा मुख्य योगदान गर्नुभएको देखेको छु । पहिलो  २००७ साल मंसिर ११ गते भोजपुरमा केही राजनीतिक व्यक्तित्वहरु, दोस्रो विश्वयुद्धबाट फर्किएका योद्धाहरु र रामप्रसाद राईलगायत मिलेर एउटा गोप्य बैठक बस्नुभएको थियो । त्यो बैठकले अब राणाहरुविरुद्ध संघर्ष गर्ने र संघर्षको सैनिक नेतृत्व वा जनमुक्ति सेनाको नेतृत्व रामप्रसाद राईले गर्ने भन्ने

Read More

धरानको इतिहासः गुप्तकालदेखि ढुङ्गे रेलसम्म

(पत्रकार प्रदीप मेयाङ्बोद्धारा तयार गरि blastkhabar.com मा प्रकाशित सामग्री) ‘.....मनै उडायो ढुङ्गे रेलैले’ यो गीत त्यति चर्चित त भएन तर यसले धरानको ऐतिहासिकतासँग जोडिएको ढुङ्गे रेलको कथासँग गाँसिएका आम सर्वसधारणको मनोभावना भने व्यक्त गरेको छ । ४५ वर्षअघिसम्म यो गीत स्थानीय बासिन्दाले खूब गुनगुनाउने गरेको आफूलाई बूढापाकाले सुनाएको सञ्चारकर्मी जनकऋषि राई बताउँछन् । धरानको ढुङ्गे रेलले कसरी मनै उडायो त स्थानीय बासिन्दाको ? यसका लागि धरानमा चल्ने रेलको इतिहास कोट्याउनु जरुरी छ । भारतसँग वि.सं. २०११ सालमा कोशी सम्झौता भएपछि भीमनगरमा कोशी व्यारेज र बाँध निर्माण गर्नका लागि धरानस्थित फुस्रेको ढुङ्गा ओसार्ने प्रयोजनका लागि धरानको फुस्रेदेखि हालको महेन्द्रनगर चक्रट्टी हुँदै भीमनगर कोशी व्यारेज

Read More

बिहारमा खम्बुवानका सन्तान

- डम्बरकृष्ण श्रेष्ठ (हिमाल खवरपत्रीका, १–१५ चैत २०६८) नेपाल एकीकरण अभियानताका गोर्खाली फौजसँगको हारपछि आत्मसमर्पणको साटो पलायन रोजेका खोटाङ र भोजपुरका किरातीहरू बिहारको सुपौलमा चौरासी जमिनदारका रूपमा परिचित छन् । निस्पट्ट अँध्यारो रात, चकमन्न हतुवा गढी दरबार । राजा अटलसिंह राई खोपीमा घुरिरहेका थिए, सिरानी मुनिबाट खुकुरीको बिँडले बाहिर चियाइरहेको थियो । आधा जति रित्तिएको तीनपानेको कठुवा (काठको भाँडो) र चाँदीको कचौरा ओछ्यानछेउमा थियो । २५० वर्षअघिको त्यो दुर्भाग्यपूर्ण रातमा हाल दक्षिणी भोजपुरको रानिबास गाबिसमा पर्ने डाँडाको हतुवा गढीमा गोर्खाली हमला हुँदैछ भन्ने सुईंकोसम्म थिएन, अटलसिंहलाई । त्यसअघिको इतिहासबारे अटलसिंहको नवौं या दशौं पुस्ताकी बुहारी सुखमाया देवी राईले भनेकी छन्ः “हमरुलाई हमरको

Read More

भारतिय तमाङ्हरुको ईतिहास

भारतीय तामङ् तामङ समुदायको विषयमा जान्न-बुझ्न हो भने, मूलत: तामङ समुदायलाई नेपाल देशको एउटा प्रमुख जनजाति भनि पाउँछौं। तामङ जातिको मूल थलो/किपट नै नेपालमा पर्छ‌। तामङ एउटा आदिवासी जनजाति हो, जसको आफ्नै भाषा,इतिहास,पहिचान र संस्कार-संस्कृति छ। इतिहास विश्लेषण गर्दा तामङ जाति आदिमकालमै मंगोल(मंगोलिया) -बाट तिब्बत हुँदै अहिलेको नेपाल प्रवेश गरेको हामी पाउँछौं। तर, त्यस समय नेपाल थिएन, आ-आफ्नै स्वराज्य/स्वदेश भएको पाउँछौं, उसरी नै तामङ समुदायले नि काठमाडौं उपत्यका वरिपरि रहेका जिल्लाहरू जस्तै - नुवाकोट, धादिङ, रसुवा, काभ्रेपलान्चोक, सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, रामेछाप, मकवानपूर, सिन्धुलीतिर बसाई गरेर आफ्नै स्वराज्य/स्वदेश निर्माण गरेको हामी पाउँछौं जसलाई तामसालिङ भनिन्थ्यो। नेपाल तामङ घेदुङका अध्यक्ष हेम वाइबाका अनुसार तामसालिङको

Read More