Home > सँस्कृति

खाल्सा, वाडाङमी/वाढाङमी र हामी

जसकुमार राई सन्दर्भ : कात्तिक पुर्ने देखी शुरुहुने धनकुटा खाल्सा क्षेत्रका आदिवासी राईहरुको विषेश चाड वाढाङमी नाबोलुङ भन्दा बोलुँ बोलुँ लाग्छ, नखेलु भन्दा खेलुँ खेलुँ लाग्छ, आहालको पानी, लाहरमा राम्रो चेली है रानी बेल फोरी वियाँ भेटघाट ईहा, ईहा पुर्नेको जुन झै ।।।।। ढोल, झ्याम्टा अनि सुमधुर गीतको तालमा गाँउ उचाल्दै तालमा ताल मिलाएर , कुममा कुम जोडेर, सबै तरुनी तन्नेरी नाचिरहेका भेटिन्छन यति बेला धनकुटाको उत्तर पस्चीममा पर्ने (खाल्सा क्षेत्र)खोकु, छिन्ताङ र आँखीसल्लामा। कात्तिक पुर्णीमाको साँझमा आ-आफ्नो घरमा पुजा गरिसकेपछि शुरु हुने यही नाचलाई वाडाङमी(पापानी) भनेर भन्ने गरिएकोछ । हिन्दुहरुको भाईपुजाको अघिल्लो दिनबाट शुरु हुने छोङलाक पर्व १५ दिन चल्छ । छोङलाक खाल्सा क्षेत्रका किराँतीहरुको भाषा हो

Read More

अर्जुन खालिङ्गको सपना, “चिन्डो ब्राण्ड” : काठमाडौमा `चिन्डो हाउस´

काठमाडौं । संघीय राजधानीको पर्यटकीय स्थल बौद्धमा ‘चिन्डो हाउस’ खुलेको छ । औपचारिक रूपमा हालै खुलेको चिन्डो हाउसमा विभिन्न जातजातिका भेषभूषा र पेन्टिङ राखिएका छन् । केही वर्षअघि कलाकार अर्जुन खालिङ्गको अगुवाइमा स्थापित चिन्डो अभियानलाई निरन्तरता दिने क्रममा कलाकार राजकुमार राई र कञ्चन तामाङ्गले चिन्डो हाउसको स्थापना गर्नुभएको हो। चिन्डो हाउसमा विशेष गरेर विभिन्न जातजातिले प्रयोग गर्ने साँस्कृतिक भेषभूषा राखिएका छन् भने साँस्कृतिक पहिचान झल्काउने क्याजुल ड्रेस समेत उपलब्ध छन् । हाउसमा कलाकार अर्जुन खालिङ्गका पेन्टिङ्ग, किराती साँस्कृतिक पहिचान झल्काउने विम्ब, अर्जुन खालिङ्ग स्वयमको पोट्रेट जस्ता प्रिन्ट गरिएका टी–सर्टदेखि फेंगा, पांगा, धजुरा, सेम्योरी, फुर्का, बिनायो, मुर्चुङ्गा, खम्बी, चिन्डो–किरिङ, छिटको सारी, मखमल–ढाकाको चोली

Read More

उभौली साकेला/साकेन्वा (फोटो फिचर)

काठ्माडौँ/ किरात समुदायको महान् चाड साकेला/साकेन्वा उभौली–५०७९ का अवसरमा किरात राई यायोक्खाले हिजो टुँडिखेलमा विशेष साकेला/साकेन्वा लाक छाम (नाच) कार्यक्रमको आयोजना गरी मनाएको छ । आफ्नो छुट्टै मुन्धुमी सभ्यता भएको दावी गर्ने किरात समुदायकोे हरेक संस्कार र प्रचलनहरु मुन्धुमका आधारमा तय हुने र सम्पन्न गर्ने प्रचलन छ। मुन्धुम/मुत्दुमको कुनै लिखित दस्तावेज नभएकोले मौखिक रुपमा पुस्तान्तरण हुँदै आईरहेको छ। किरात सम्प्रदायका राई, लिम्बू, याक्खा र सुनुवार जातिमा प्रचलित साकेला/साकेन्वा बर्षमा दुई पटक मनाईने गरिन्छ। अन्नबाली सप्रीयोस, बर्षभरी रोग ब्याधी नलागोस्, प्राकृतिक बिपत्ती नपरोस्, सवैलाई सुब्बेफाब्बे होस भन्ने कामना गर्दै बैशाख पुर्णिमाको दिनबाट एक महिनासम्म भुमी(प्रकृति), पितृ र अन्नको पुजा गरि साकेला/साकेन्वा नाच्दै मनाईन्छ

Read More

कोरियामा उँभौली

दक्षीण कोरिया/ किरात राई यायोक्खा दक्षिण कोरियाले सँधैको बर्षहरु जस्तै यो बर्ष पनि उभौली पुर्णिमाको अवसर पारेर कोरियाको विभिन्न शहरमा साकेला उभौली चाड भब्य रुपमा मनाउने भएको छ । किरात सभ्यता अनुसार किराँती परम्परा अन्तर्गतको उभौलि चाडलाई राईहरुले साकेला/साकेन्वा, लिम्बुहरुले चासोक तङनाम, सुनुवार कोईचहरुले फोस्यादर, याक्खाहरुले चासुवा ईत्यादीको नाममा मनाउने यो पर्वमा प्रकृतिक पुजक भनिने किराती समुदायले भूमि पुजा गरि मनाउने चलन छ। बर्षमा दुई पटक मनाईने यो चाडको बैशाख पुर्णिमालाई उभौली र मंसिर पुर्णिमालाई उधौली भनिन्छ। उभौली खास गरेर बर्सायाम शुरु भएपछी तराईतिर धेरै गर्मी हुने भएको पशुपंछी, जंगली जनावरहरु तराई बाट माथी चिसो ठाउँतिर निस्कने हुनाले वैैशाखे पूर्णिमा लाई

Read More

मुन्दुम सम्बन्धि अन्तरक्रिया

किरात दर्शन अनुसार मुन्दुम/मुन्धुम/मुत्दुमको अहिलेको अवस्था र मुन्दुम संस्कृतिको निरन्तरताका लागि आगामी दिनमा गर्नु पर्ने विषयहरुका बारेमा अन्तरक्रिया सम्पन्न भएको छ । किरात मुन्दुम अध्यायन केन्द्रले हिजो शनिबार आयोजना गरेको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा किरात राई जाति भित्रका विभिन्न थरगत भाषाहरुमा मुन्दुमि संकृतिलाई बचाइ राख्ने नाक्छोङ्, माङपा, नागिरे, कुवी, मावी, नोक्छो, डोपा, पासिङ्ग, पासोङ्ग, ज्वाम्चो, जानपा, धामी, विजुवा लगायत समुदायको हितका लागि क्रियाशील, संघ-संस्था, प्राज्ञिक व्यक्तित्वहरुको सहभागिता रहेको थियो । किराती सभ्यता अनुसार उनीहरु प्रकृति पुजक हुन् । र सबै भन्दा ठूलो तिर्थको रुपमा सुप्तुलुङ्ग (तीन चुला) पुज्ने गर्दछन् । यहि साँस्कृतिक तथा धार्मिक कार्यहरु गर्दा आउने समस्याहरु, तिनको समाधानको उपायहरु र

Read More

मलेसियामा तेस्रो दिमालुङ्ग कन्सर्ट हुने

भोजपुर जिल्लाको हतुवागढी अन्तर्गत पर्ने एक ऐतिहासिक स्थलको नाम हो दिमालुङ्ग। सोही नाममा आगामी महिना सञ्चालन गर्ने तेस्रो दिमालुङ्ग कन्सर्टमा मेघास्टार (राई इज किङ्ग) राजेश पायल राई, नेपाल आइडल सिजन वानका फस्ट रनरअप निशान भट्टराई, गायिका टिका प्रसाई, हास्यकलाकार उमेश राई (फुलन्देको आमा) र मोडल आरुशी मगरका साथमा स्थानीय कलाकारहरुको प्रस्तुती रहने कार्यक्रमका संयोजक श्री राईले जानकारी दिनु भयो । साँस्कृतिक पर्व हरिरायाको विशेष अवसर पारेर मलेसिया स्थित विभिन्न संघसंस्था तथा व्यवसायीहरुको सहयोगमा मनोरञ्जतनात्मक तर सामाजिक उद्देश्यले आयोजना हुने कार्यक्रमहरु जुन ५ मा न्युयोर्क होटेल जोहर, जुन ६ मा एस.जे.के ओसियन मलका र जुन ९ मा एस.जे.के. चाईनिज स्कुल बातुपाहातमा सञ्चालन

Read More

उभौलिको अवसरमा साकेला शिली

जापान/ यस वर्षको साकेला उभौलीको अवसरमा किरात राई यायोक्खा जापानको कान्तो कार्य समितिले आज शुभकामना आदानप्रदान तथा साकेला शिली कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । गुन्मा केनको निसिकोइजुमीमा आयोजित कार्यक्रममा जापानको विभिन्न ठाउँबाट राई तथा गैर राई समुदायका नेपालीहरु र जापानीहरुको समेत सहभागिता रहेको थियो । कार्यक्रममा वक्ताहरुले शुभकामनाको साथै नेपाल र नेपालीहरुको विविधता र सहअस्तित्वलाई राज्यसत्ताले स्वीकार गर्न नसकेको आरोप लगाए । पहिचान विरोधीहरुले संघियतालाई नै धरापमा पारिरहेको तथा आदिवासी जनजातिहरुको भाषा, सँस्कृति र इतिहासलाई अझै समान व्यवहार गर्न नसकेको नेपाली साझा समाज जापानका अध्यक्ष बुद्धिबहादुर शेरचनले बताउनु भयो । आदिवासि जनजाति महासंघ किताकान्तो जापानका अध्यक्ष देवी शेर्पाको प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न कार्यक्रममा वरिष्ठ

Read More

लिला राईकाे श्वरमा “जापान कोरिया …” गितकाे भिडियो सार्वजानिक (भिडियो सहित)

काठमाडौ / होम्ताङ्ग सेवा समाज, हतुवागढी भोजपुरले आफ्नो संस्थापक संरक्षक स्व. पृथीमान राईको सम्मानमा तयार गरेकाे गितिएल्बम श्रद्धासुमन मा समावेश “कसले पुर्यायो तिम्लाई जापान कोरिया” बाेलकाे गीतको भिडियो युट्युवमार्फत सार्वजानिक गरिएको छ । चर्चित गायिका लिला राईद्वारा स्वरबद्ध यस गीतलाई अहिलेका व्यस्ततर संगितकार मनोज साङ्सोनले संगीत गरेका छन् भने शब्द शंकरहरि खालिङ्गले लेखेका हुन् । ओपेरा स्टुडियोमा रेकर्डिङ्ग र मिक्सिङ्ग गरिएको यो गीतका लागि जस्केलो क्रिएसनले भिडियो निर्माण गरेको हो । यस गीतलाई किङ्ग स्टुडियोका आफिसियल यूट्युव च्यानलबाट सार्बजानिक गरिएकाे छ । https://youtu.be/3idCQE66yvo

Read More

सोल्टिनी गीतको भिडियो सार्वजानिक (भिडियो सहित)

गायक कुवेर राई र गायिका सुनिता थेगिमको आवाजमा अदृश्य कलाकेन्द्र खोटाङ्गले आफ्नो दोस्रो प्रस्तुतिको रुपमा सोल्टिनी ... बोलको गीत आफ्नै युट्युव च्यानल मार्फत सार्वजानिक गरेको छ । यस भन्दा अगाडी पनि सुनकोशीको चिसो पानी बोलको गीत बजारमा ल्याइसकेको कलाकेन्द्रको यस गीतका लागि भविन्द्र राईले शब्द लेखेका हुन भने, गीतमा संगित भर्ने काम गायक कुवेर राईले गरेका छन् । किङ्ग रेकर्डिङ्ग स्टुडियोमा रेकर्ड गरिएको उक्त गीतको एरेन्ज राजु कार्कीले गरेका छन् । स्थानीय मौलिक कला, साहित्य र प्रतिभाहरुको संरक्षण, सम्बर्द्धन र विकासमा क्रियाशील अदृष्य कला केन्द्र, हलेसी तुवाचुङ, खोटाङ्गले आगामी दिनहरुमा पनि स्थानीय स्तरमा लुकेर रहेका प्रतिभाहरुलाई बाहिर ल्याउने उद्देश्य भएकाले यस गीतको

Read More

जापानमा साकेला पर्व मनाइँदै

जापान/ साकेला उभौलीको अबसरमा किरात राई यायोक्खा जापानले साकेला शिली कार्यक्रमको आयोजना गर्ने भएको छ । किरात राई यायोक्खाको आज बसेको वैठकले आगामी मे ४ तारिकका दिन (वैशाख २१)मा जापानको गुन्बा केन, सिनकोइजुमी आरागुन ओइजुमी माची सिरौनउची योसिदा २४६४ मा दिनको १० बजेबाट ५ बजे सम्म साकेला शिली कार्यक्रमको आयोजना गर्न लागेको हो । आफ्नो मौलिक साँस्कृतिक परम्पराको संरक्षण, सम्बर्धन र प्रचारप्रसार गर्ने तथा परदेशमा नेपालीहरुका बीच भाइचारको सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने उद्देश्यले साकेला शिली कार्यक्रमको आयोजना गर्न लागेको महासचिव तथा कार्यक्रम संयाेजक शिवराज राईले जानकारी दिनु भयो । वैठकमा उसस्थित सबैलाई धन्दवाद प्रदान गर्दै आगामी कार्यक्रमलाई भव्यताका साथ सम्पन्न

Read More